Türkiye’de pazaryeri aracı sorumluluğu: birlikte okunması gereken üç rejim

Birincisi, 6563 sayılı Elektronik Ticaret Kanunu; 2022 değişiklikleri elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları için kademeli yükümlülükler getirdi ve belirli yasal eşikler aşıldıkça ek yükümlülükler doğuyor. İkincisi, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği. Bu çerçeve yükümlülükleri role göre dağıtıyor: satıcı ya da sağlayıcıya ait her yükümlülüğü otomatik olarak platforma yüklemiyor, aracı hizmet sağlayıcıyı da yükümlülüksüz bırakmıyor. Sözleşme öncesi bilgilendirme ile sipariş, ödeme, iade ve şikâyet süreçlerindeki görevler, her aktörün somut işlevine göre eşleştirilmeli. Üçüncüsü, 5651 sayılı Kanun’un kurduğu internet içerik rejimi; Anayasa Mahkemesi 11 Ekim 2023 tarihli kararıyla 9. maddeyi iptal etti ve iptal Ekim 2024’te yürürlüğe girdi. Bu değişiklik de, tek bir kanunun değişmez sayılan yorumuyla yetinmek yerine güncel ve birleşik bir yükümlülük haritası kurmanın bir başka nedeni.

Bu soruların ardındaki hacim küçük değil. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de toplam e-ticaret hacmini 2024’te yıllık yüzde 61,7 artışla 3 trilyon lira olarak açıkladı. Daha fazla satıcı ve daha fazla ilan, üç rejimin aynı anda tek bir işleme indiği daha fazla an demek.

İş, uygulanabilir katmanları ve rolleri birlikte haritalamak. Tek bir ilan ya da tek bir şikâyet, aynı anda birden fazla rejim altında yükümlülük doğurabiliyor: bir kaldırma sorusu, bir tüketici başvuru yolu ve bir kayıt tutma yükümlülüğü, yan yana. Gördüğüm açıklar çoğunlukla dikkatle okunan rejimin içinde değil, rejimlerin kesiştiği yerde çıkıyordu; uyumlu görünen bir süreç işte böyle açık bırakıyor. Bu açığı kapatan şey sıkıcı bir belge: her yükümlülüğün bir sahibe ve bir hukuki dayanağa bağlandığı, güncel, rejim ve rol bazlı bir yükümlülük haritası.

Sonraki yazı: Pazaryeri sıralaması ve algoritmik hesap verebilirlik: hukuk liderinin soruları →