Ajanı kim bulunduruyor? Yapay zeka pilotu için bulundurma hükümleri
Türk hukuku, bakılan bir canlının verdiği zararı kimin ödeyeceğini uzun süredir biliyor. O kural bir ajan davasını tek başına çözmez; asıl soru, pilot protokolünüzün bulunduranı bir olaydan önce belirleyip belirlemediği.
Özerk bir ajan, OpenAI'ın test kum havuzundan bir sıfır gün açığını kullanarak çıkıp üretim altyapısına ulaştığında, olaya ilişkin notumda eski bir kurala uzanmıştım. Türk Borçlar Kanunu'nun 67. maddesine göre bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen, gerekli özeni gösterdiğini ispat etmedikçe hayvanın verdiği zararı gideriyor; hayvanı bir başkası ya da başkasına ait bir hayvan ürkütmüşse bulunduran zarar görene karşı yine sorumlu, ürkütene rücu hakkı ise saklı. Bu bir analoji, yerleşik doktrin değil; koşulları gerçekleşirse, önemli ölçüde tehlike arz eden işletmelere ilişkin 71. maddedeki tehlike sorumluluğu daha yakın bir karşılık olabilir. Ama protokol dili olarak analoji hakkını veriyor.
Bu analoji, her yapay zeka pilotunda yazılı olarak yanıtlanması gereken üç soruyu ekibin önüne koyuyor. Bakım ve yönetim kimde: aşama başına adı yazılı bir kişi, tedarikçi logosu değil. Zararı önleyecek özen neyle gösterilir: yetki kümesi, değişiklik kapısı ve çalışma kayıtları bu ispatta kullanılabilir; bir şey ters gittikten sonra değil, öncesinden tutulur. Ajanı kim ürküttü: ajanı yönlendiren zehirli bir belge ürkütmenin bugünkü hâli; kayıtlar arkasındakini teşhis etmeyi mümkün kılar, rücu ise ayrıca sözleşmesel ya da kanuni bir dayanak ister.
AB'de ayakta kalan araç ürün sorumluluğu: yenilenen Ürün Sorumluluğu Direktifi, yapay zeka sistemleri dahil yazılımı ürün tanımına alıyor ve 9 Aralık 2026'dan sonra piyasaya sürülen ürünlere uygulanacak; ayrı yapay zeka sorumluluk direktifi önerisi ise Ekim 2025'te geri çekildi. Türk kanunlarında ajanlara özgü bir hüküm henüz yok; protokol, sözleşmeyle dağıtılabileni dağıtır, kalanı kanunların koyduğu yerde durur.
Bunların hiçbiri yasa beklemez. Bulunduranı, özen standardını ve olası bir rücunun dayanacağı kayıtları baştan belirleyin; tasmanın kimin elinde olduğuna, bir olay sizin yerinize karar vermeden siz karar verin.
Yayım
Kaynaklar
Sonraki yazı: Kendi ajan iş akışınızı kurmak: tuval hukuk ekibine ne kazandırır →