LEXSAS çalışma standardı

1Amaç ve kapsam

1. 1.1Bu standart, LEXSAS’ın bir kurumla tasarladığı, kurduğu ya da pilot olarak çalıştırdığı her iş akışı için geçerlidir.
2. 1.2Hukuki bir iş akışının içinde yazılım ajanlarının ne yaptığını ve çevrelerindeki insan adımlarını kapsar.
3. 1.3Kurumun kendi politikasının yerine geçmez. Politikanız daha sıkıysa sizin politikanız uygulanır.
4. 1.4LEXSAS bir hukuk bürosu değildir. Hukuki tavsiye vermez ve hukuki temsil sağlamaz. Kararı ve imzayı sizin avukatlarınız verir.
5. 1.5Bu belge, bölüm numarası ve sürümüyle birlikte serbestçe alıntılanabilir.

2Adı konmuş dosya

1. 2.1İş, akışa yalnızca adı konmuş bir dosya olarak girer: türü, sahibi, süresi ve kuyrukta bir sırası olan bir dosya. Bu beşi yazılmadan iş akışı çalışmaz.
2. 2.2Dağınık malzeme, yani e-posta, ek, mesaj ve not, ajan hiçbirini okumadan önce bir dosyaya bağlanır.
3. 2.3Türü ve sahibi yazılamayan bir talep başlatılmaz; bir kişiye geri döner. Sahip bir kişidir, bir birim değil. Hukuk bir sahip değildir.
4. 2.4Kayıttaki her sonraki giriş dosya numarasına atıf yapar. Bir dosya, kapanmadan ikinci bir dosyaya bölünmez; bölünmesi gerekiyorsa bölünme kaydedilir ve iki dosya birbirine bağlanır.
5. 2.5Bir dosya, bir süre. İki süresi olan bir iş iki dosyadır.

3Yetki çerçevesi

1. 3.1Çalıştırmadan önce ajanın yetki çerçevesi yazılır ve kurumla birlikte kararlaştırılır. Üç parçası vardır: neyi okuyabilir, neyi tutabilir, ne yapabilir. Üçü ayrı ayrı yazılır ve hiçbiri diğerinden çıkarsanmaz.
2. 3.2Okuyabildiği. Kaynaklar adıyla listelenir: sistemler, klasörler, veri tabanları, siteler ve sürümleri. Listede olmayan kapsam dışıdır, ve liste bir talimatla değil yapılandırmayla uygulanır.
3. 3.3Tutabildiği. Bir çalıştırmadan geriye hangi hafızanın kaldığı, ne kadar süreyle ve nerede durduğu.
4. 3.4Yapabildiği. Ajanın elindeki araçlar, alabileceği aksiyonlar ve insana ayrılmış olanlar.
5. 3.5Yetki çerçevesi işin gerektirdiğinden geniş olmaz ve bir çalıştırmanın ortasında değişmez. İleride lazım olur bir gerekçe değildir.
6. 3.6Yetki çerçevesi bir dosyadır, bir ayar ekranı değil. Sürümlenir; her değişiklik bir tarih, bir yazar ve bir gerekçe taşır. Ajanın hangi sürüm altında çalıştığı her çalıştırmanın kaydına yazılır.
7. 3.7Üç yetki kuralı. Bir ajan tek bir çalıştırmada şu üçünden en fazla ikisini elinde tutar: özel veriye erişim, kurumun dışından gelen ve kimsenin yazmadığı içeriğe maruz kalma, ve iş akışının dışına aksiyon alma ya da gönderme yeteneği. Üçü birden gerekiyor görünen yerde akış aşamalara bölünür ya da aralarına bir insan girer. Hangisinin düşeceği pilot başlamadan kararlaştırılır ve gerekçesi yazılır.
8. 3.8Girdiyi süzmek bir azaltmadır, bir kontrol değil. Kontrol, yetki çerçevesinin kendisidir.
9. 3.9Yetki çerçevesi bir avukatın yardımsız okuyabileceği dilde yazılır ve bir sayfayı geçmez. Anlaşılması için şema gerekiyorsa çerçeve fazla geniştir.

Yetki çerçevesi

YETKİ ÇERÇEVESİDOSYA 2026-117v3

Okuyabildiği

Talep ve ekleri

verildi

Kurumun dosya türleri ve kuralları

verildi

İzin listesi dışındaki klasörler

verilmedi

Tutabildiği

Önerisi ve dayandığı kural

verildi

Oturum dışında ek kopyası

verilmedi

Yapabildiği

Dosya alanlarını doldurmak

verildi

Kurum dışına yazı göndermek

verilmedi

Bir dosyayı kapatmak

verilmedi

Bu kart bir örnektir, gerçek bir dosya değil. Her çalışmada kartın satırları o akışa göre yazılır ve sürümlenir.

4Avukat onayı

1. 4.1Her iş akışı, imzayı atacak kişiyi pilot başlamadan önce rolüyle ve adıyla belirler. O adımda duran kişi bir avukattır ve bu adım atlanamaz.
2. 4.2Bir iş akışından imzasız hiçbir şey çıkmaz. Nihai hukuki muhakeme, mesleki sır, kişisel veriye ilişkin karar, müvekkil menfaati ve mesleki sorumluluk ajana devredilmez; Türkiye Barolar Birliğinin 28 Ağustos 2026 tarihli tavsiye rehberi de bunu söylüyor.
3. 4.3İnceleme derinliği, çıktının etkisine ve geri alınmasının ne kadar zor olduğuna göre belirlenir; ekibin dışına çıkıp çıkmadığına göre değil.
4. 4.4Avukat reddedebilir. Ret, çalıştırmanın bir sonucu olarak kaydedilir, toparlanacak bir hata olarak değil. Reddin nedeni bir cümleyle yazılır ve bu cümleler zamanla değerlendirme kümesinin en değerli parçası olur.
5. 4.5Uyum, kişisel veri ya da çıkar çatışması kapısı gereken hâllerde bu kapı avukatla aynı hatta, gönderimden önce durur.
6. 4.6Ajanın ne okuduğunu göremeyen bir avukat onu inceleyemez. Avukatın önüne gelen ekran üç şey taşır: çıktı, çıktının hangi kaynaklardan üretildiği ve ajanın emin olmadığını işaretlediği yerler. 5. bölüm bunun için var.

5Kayıt

1. 5.1Her çalıştırma bir kayıt yazar. Kimlik alanları: dosya numarası ve türü, sahibi, yürürlükteki yetki çerçevesi sürümü, kullanılan model ve sürümü. Çalıştırma alanları: gerçekten okunan kaynaklar, çağrılan araçlar, üretilen çıktılar, çalıştırılan her kontrol ve sonucu. Karar alanları: avukatın adı ve kararı, her adım için zaman damgası ve varsa istisna kaydı.
2. 5.2Girişler adım gerçekleşirken iş akışı tarafından yazılır; sonradan bir kişi tarafından derlenmez.
3. 5.3Kayıt yalnızca eklenir. Bir düzeltme, düzelttiği girişi adıyla anan yeni bir giriştir; eski giriş yerinde durur ve hiçbir şey sessizce yeniden yazılmaz.
4. 5.4Kayıt kurumun kendi sistemlerinde durur ve kuruma aittir. Dışa aktarılabilir; biçimi çalışmanın başında kararlaştırılır.
5. 5.5Saklama, erişim ve silme 9. bölüme göre kurumla birlikte belirlenir. Kimin okuyabileceği, kimin dışa aktarabileceği ve ne kadar saklanacağı ayrı sorulardır ve ayrı cevaplanır.
6. 5.6Kayıt tek bir soruyu cevaplamak için vardır: ne çalıştı, hangi kaynaklarda, hangi yetki çerçevesi altında, kim imzaladı ve ne zaman.

6Değerlendirme kapısı

1. 6.1Değerlendirme kümesi, yani altın set, kurumun kendi dosyalarından kurulur. Her örneğin doğru cevabını, o işi zaten yapan avukat kaydeder.
2. 6.2Küme küçük başlar. Var olan beş ya da on örnek, hiç kurulamayan eksiksiz bir kümeden iyidir. Küme, örneklemenin bulduğu hatalarla büyür.
3. 6.3Hata sınıfları pilottan önce adlandırılır: kritik, hukuki sonucu değiştiren; maddi, gerçek bir yeniden çalışma gerektiren; biçimsel, yalnızca görünüşe ilişkin. Kritik hata toleransı sıfırdır.
4. 6.4Ölçülenler: kurumun o akış için belirlediği tek ölçüt, iş başına avukat süresi ve üç hata sınıfı.
5. 6.5Geçti ya da kaldı, çalıştırmadan önce yazılmış eşiklere göre belirlenir. Sonuçlar geldikten sonra konan bir eşik, sonuçların tarifidir. Ara bir sonuç yoktur.
6. 6.6Değişiklik kapısı. Modelde ya da sürümünde, komutta, kaynak kümesinde veya bir entegrasyonda yapılan bir değişiklik canlıya çıkmadan önce küme yeniden çalıştırılır ve geçmek zorundadır. Kalan bir kapı değişikliği durdurur.
7. 6.7Her yayını adı belli bir kişi onaylar. Değerlendirme kümesi bir sürüm numarası taşır ve kapıyı geçiren sürüm kayda yazılır.
8. 6.8Üç ay boyunca yüzde yüz geçen bir küme, örneklemenin bulduğu hatalar kümeye eklenene kadar eskimiş sayılır.
9. 6.9Devreye alındıktan sonra örnekleme sürer: sabit sayıda canlı çıktı, adı belli tek bir avukat, her hafta. Örneklem ölçümün kendisini denetler, çünkü ölçüm de zamanla eskir.

7Denetimli pilot

1. 7.1Kapsam görüşmesi tek bir iş akışını konuşur: dosya türü, hacim, dokunduğu sistemler, imzayı atacak avukat ve zamanlama. Her çalışma tek bir akışla başlar; ikinci akış, birincisi kapıdan geçmeden açılmaz.
2. 7.2Yazılı kapsam her türlü kurulumdan önce gelir: aşamalar, yetki çerçevesi, avukat, kayıt biçimi, tek ölçüt, tarihler ve fiyat. Kapsam yazılmadan iş başlamaz.
3. 7.3Tek ölçüt önceden kararlaştırılır ve akış çalışmadan önce kurumun kendi işinden bir başlangıç ölçümü alınır. İkinci ölçüt eklemek pilotu bir gösteriye çevirir.
4. 7.4Pilot boyunca hiçbir şey gözetimsiz çalışmaz.
5. 7.5Pilot, başta sabitlenen bir tarihte biter. Sonuç 7.3 ve 6. bölüme göre geçti ya da kaldı olarak, sahibinin adını ve dayandığı kanıtı taşıyan bir pilot karar kaydına yazılır.
6. 7.6Çıkış şartları pilotun içine yazılır, sonunda pazarlık edilmez.
7. 7.7Sonuç ne olursa olsun kurumda kalanlar: iş akışı tanımı, inceleme rehberleri, yetki çerçevesi ve sicili, değerlendirme kümesi, bütün çalıştırma kayıtları ve tasarım şartnamesi. İlk günden itibaren dışa aktarılabilir biçimde.
8. 7.8Kalan bir pilot biter; sessizce daha uzun bir pilota dönüşmez. Kalması bir başarısızlık değil bir bilgidir, ve neden kaldığı yazılır.

8Sicil

1. 8.1Canlı her iş akışının tek bir kaydı olur: amacı, sahibi, yetki çerçevesi sürümü, kaynakları, sorumlu avukatı, son değerlendirmesi, son değişikliği ve olay geçmişi.
2. 8.2Sicil kuruma aittir ve kurumun kendi sistemlerinde durur.
3. 8.3Bir denetçinin, bir yönetim kurulunun, bir baronun ya da bir düzenleyicinin istediği belge budur, ve tutmak sonradan kurmaktan kolaydır.

9Veri işleme

1. 9.1İş akışları kurumun kendi ortamında ya da kurumun seçtiği bir bölgede çalışacak şekilde tasarlanır. Verinin Türkiye’de kalması bir gereklilikse bu kapsam yazısına yazılır ve seçilen sağlayıcının bunu karşıladığı birlikte kontrol edilir. Bu küresel bir vaat değil, çalışma başına bir karardır.
2. 9.2Veri sorumlusu kurumdur ve uyum kararını kurum verir. LEXSAS o karara göre tasarlar, kararı kaydeder ve bir tasarımın kararı savunmayı zorlaştırdığı yeri açıkça söyler.
3. 9.3Hukuki sebep, veri minimizasyonu, saklama ve kayıt tutma, iş akışıyla birlikte tasarım şartnamesinde çözülür; sonradan yapılan bir incelemeye bırakılmaz. Kişisel veri işlenen akışlarda aydınlatma metni ve açık rıza metni ayrı belgelerdir. Her biri ayrı başlık ve ayrı onay kutusu taşır; Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 18 Şubat 2026 tarihli 2026/347 sayılı ilke kararı bunu gerektiriyor.
4. 9.4Ajanın okuyabileceği kaynaklar önceden sabitlenir ve her çalıştırmada kayda geçer. Sabit olmayan bir kaynak, kaynak değildir.
5. 9.5Model eğitimi. Tasarım şartnamesi, kurumun içeriğini model eğitiminin dışında tutan sağlayıcı şartlarını ve hesap ayarlarını adıyla yazar: hangi ayarın açık, hangisinin kapalı olduğuna kadar. Bunlar yerine oturmadan ve kurumun tarafından biri okumadan pilot başlamaz.
6. 9.6Yurt dışına aktarım gerekiyorsa pilottan önce yazılı olarak cevaplanır: yöntem adıyla yazılır, bildirim sorumluluğu kime aitse ona verilir ve süresi kayda geçer. Standart sözleşme yolunda bildirim yükümlülüğü imzadan itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusunun üzerindedir; iş akışı bildirimi hatırlatır ve kaydını tutar, bildirimi kurum yapar.
7. 9.7Kayıtlar. Neyin kaydedildiği, kimin okuyabileceği, ne kadar saklanacağı ve nasıl silineceği ilk çalıştırmadan önce yazılır. Çalıştırma kayıtları, ara çıktılar ve komut geçmişi ayrı sürelere tabidir ve çoğu zaman öyle olmalıdır.
8. 9.8Alt işleyenler her çalışmada, veri hareket etmeden önce, yazılı olarak adlandırılır. Genel bir liste yayımlanmaz, çünkü kullanılan yığın kurumdan kuruma değişir ve genel bir liste yanıltıcı olur.
9. 9.9Şartları o amaç için okunmamış bir sisteme girmeyenler: özel nitelikli kişisel veri, delil, icra dosyası içeriği, müzakere stratejisi ve mesleki sır kapsamındaki her şey.
10. 9.10Her kayıt yerinde kalır ifadesi, kurumla kararlaştırılan süre boyunca kurumun kendi sistemlerinde kalır demektir. Sonsuza kadar saklama sözü değildir.

10Olaylar

1. 10.1Önce koru. Komut, çıktı, model sürümü ve kayıtlar; geri alma, oturum temizleme ya da anahtar yenilemeden önce alınır, çünkü bu üç hamle sonradan gerekecek kanıtı yok eder.
2. 10.2Sonra sınırla. Akışın nasıl durdurulacağı ve hangi kayıtların dondurulacağı plana yazılıdır.
3. 10.3Plan, bir akışı kimin kapatabileceğini ve işi kime haber vereceğini yazar. İki ad da olaydan önce bellidir.
4. 10.4Bildirim yükümlülükleri veri sorumlusu olarak kurumdadır. Kaydın işlevi, bildirimin kanunun verdiği süre içinde yapılabilmesini sağlamaktır.
5. 10.5Her olay, sicile bir kayıtla kapanır; hata test edilebilir bir hataysa değerlendirme kümesine yeni bir örnek eklenir.

11Bu standardın iddia etmedikleri

1. 11.1LEXSAS 2026’da İstanbul’da kurulmuş, tek kurucusu olan bir girişimdir. Hiçbir güvenlik belgesi taşımaz ve taşıdığını ima etmez.
2. 11.2LEXSAS hiçbir ürünün bayisi değildir ve hiçbir sistem için sertifikalı entegrasyon iddiasında bulunmaz.
3. 11.3LEXSAS müşteri adı, sonuç verisi ve referans yayımlamaz. Türkiye Barolar Birliğinin reklam yasağı kuralları avukatların müvekkil ve sonuç bilgisi yayımlamasını sınırlıyor; yayımlanmış bir yöntem, logo duvarının dürüst karşılığıdır.
4. 11.4Hiçbir model çıktısı için doğruluk garantisi verilmez. Kontrol, kapı ve imzadır. Çoğu zaman doğru olan bir model yine bir modeldir.
5. 11.5Kapasite sınırlıdır ve her çalışma için, iş başlamadan önce kararlaştırılır.

12Sürüm

1. 12.1Sürüm 1.0, 5 Eylül 2026’da yayımlandı. Bu, ilk yayımlanan sürümdür.
2. 12.2Sonraki sürümler, neyin ne zaman ve neden değiştiğini bu bölümde listeler.