Araştırma ve atıf doğrulama
Bu akışın var olma nedeni Haziran 2026 tarihli, basına yansıyan bir olayda somutlaştı: dilekçesindeki yapay zeka destekli Yargıtay künyeleri yanlış çıkan bir avukat hakkında inceleme açıldı. Akış, doğrulamayı bir adım değil bir kapı yapar. Doğrulanmayan künye avukata işaretlenir, sessizce düşürülmez.
Doğrulama bir adım değil, bir kapı.
Bu bir ürün sayfası değil, bir tasarım tanımı. Akış sizin dosya türlerinize göre uyarlanır; değişmeyen şey aşağıdaki yapıdır.
Kimin için
Araştırma notu, dilekçe ya da mütalaa üreten hukuk bürolarına. Kıdemli avukatın az, dosyanın çok olduğu bürolarda kazanç en yüksek. Şirket içi hukuk ekipleri de aynı akışı kurar; oradaki fark, ölçütün müvekkile değil kurulun sorusuna bakmasıdır.
Çoğu büroda ilk kurduğum akış budur, çünkü önlediği hata belirli ve kontrolü ölçmesi kolay.
Tetikleyici
Bir araştırma talebi. Dosya avukatı bir soru yazar ve akışa verir; soru dosyaya bağlanır. Bürodan çıkmak üzere olan ve içtihada dayanan bir taslak da aynı kapıdan girer.
Adlı aşamalar
Soru kaydı
Soru, hangi dosya için sorulduğu, kimin sorduğu ve hukukun hangi tarih itibarıyla söylendiği ile birlikte kaydedilir.
Kaynak seçimi
Ajan yalnızca izin verilen kaynaklarda arar: büro arşivi, mevzuat ve büronun abone olduğu içtihat veri tabanları. İzin listesi dışında bir yere bakamaz.
Taslak not
Ajan araştırma notunun taslağını yazar ve her önermenin yanına dayandığı künyeyi koyar. Künyesiz önerme taslağa girmez.
Doğrulama kapısı
Her künye, kararın kendi metniyle karşılaştırılır. Dört kontrol yapılır: karar var mı, alıntı kelimesi kelimesine metinle uyuşuyor mu, karar taslakta ileri sürülen şeyi gerçekten söylüyor mu, karar hâlâ geçerli mi.
İşaretleme
Dört kontrolden herhangi biri geçmezse künye doğrulanmadı olarak işaretlenir ve nedeni yazılır. İşaretli künye taslakta kalır; silinmez, çünkü avukatın onu görmesi gerekir.
Avukat kararı
Not, doğrulama kaydıyla birlikte avukata gider. Avukat imzalar, düzeltir ya da geri gönderir.
Kapanış
İmzalı not, kaynak listesi ve doğrulama kaydı tek bir kayıt olarak dosyaya bağlanır.
Ajan neyi okur, neyi tutar, ne yapar
| Okuyabildiği | Yalnızca yetki çerçevesinde adı geçen kaynaklar. Türkiye tarafında bu genellikle büro arşivinin izin verilen klasörleri, mevzuat.gov.tr, Yargıtay ve Danıştay karar arama, Anayasa Mahkemesi kararlar bilgi bankası, UYAP Emsal ve büronun aboneliğidir. |
|---|---|
| Tutabildiği | Oturum boyunca soruyu, bulduğu metinleri ve taslağı. Kalıcı olarak yalnızca kayda yazdıklarını. Abonelik içeriğinden büronun lisansının izin verdiğinden fazlası tutulmaz. |
| Yapabildiği | İzin verilen kaynaklarda arar, taslak yazar, künye çıkarır, dört kontrolü çalıştırır, kaydı yazar ve işaret koyar. Doğrulanmayan bir künyeyi silemez ya da benzerini koyamaz, notu dosya dışına gönderemez, arşive yazamaz, kendi kaynak listesine kaynak ekleyemez ve bir kararın varlığını başka bir yapay zekaya soramaz. |
Son satır önemli: bir yapay zekanın ürettiği künyenin varlığı başka bir yapay zekaya sorulmaz. Doğrulama yalnızca kararın kendi metnine karşı yapılır.
İnsanın imzaladığı yer
Aşama 06, ve yalnızca orada. İmzalayan dosya avukatı ya da bürodaki uygulamaya göre ortaktır. Avukatın önüne üç şey gelir: notun kendisi, her künyenin doğrulama sonucu, doğrulanmayan künyelerin listesi ve nedenleri.
İmza, notu ve doğrulama kaydını birlikte kapsar. Türkiye Barolar Birliğinin 28 Ağustos 2026 tarihli tavsiye rehberi mesleki sırrı, kişisel veriyi, müvekkil menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu avukatta bırakıyor. Bu akış beşini de tam olarak orada bırakmak ve doğrulamayı gösterilebilir kılmak için kuruldu.
Kayıtta ne bulunur
Bu kayıt, akışın asıl ürünüdür. Bir baro, bir müvekkil ya da bir mesleki sorumluluk sigortacısı kontrolün yapılıp yapılmadığını sorduğunda cevap bu kayıttır.
Bunlar alanlardır, gerçek bir dosya değil. Bu sitede hiçbir gerçek dosya içeriği yer almaz.
| Alan | İçine ne yazılır |
|---|---|
| Dosya | Dosya numarası ve soru metni |
| Soru sahibi | Soruyu soran ve soruluş zamanı |
| Tarih | Hukukun hangi tarih itibarıyla söylendiği |
| Yetki sürümü | Yürürlükteki yetki çerçevesi ve izin verilen kaynaklar |
| Model | Kullanılan model ve sürümü |
| Künyeler | Taslaktaki her künye ve nerede geçtiği |
| Dört kontrol | Her künye için dört kontrolün ayrı ayrı sonucu ve zamanı |
| İşaretler | Doğrulanmayan künyeler, nedenleri ve nasıl kapandıkları |
| Karar | Avukatın kararı, imza zamanı ve adı |
| Sürüm | İmzalanan not sürümü |
Girişler çalıştırma olurken yazılır ve yalnızca eklenir. Bir düzeltme, düzelttiği girişi adıyla anan yeni bir giriştir. Çalışma standardının 5. bölümü bunun pratikte ne demek olduğunu yazıyor.
Pilotun ölçütü
Tek ölçüt: avukata ulaşan doğrulanmamış künye sayısı sıfır olmalı. Bu ölçütün güzelliği tartışmasız olması; yüzde değil, sayı, ve hedefi sıfır. Başlangıç ölçümü büronun kendi son notlarından alınır.
Kritik hata sınıfı da açık: doğrulanmamış bir künyenin doğrulanmış görünmesi. O sınıfta tek bir hata varsa akış kapıdan geçmez ve gözetimsiz çalışmaz. İkinci bir sayı ölçüt olarak değil, bilgi olarak toplanır: not başına avukat süresi. Birinciyi iyileştirip ikinciyi bozan bir pilot kimseye yaramaz.
Üzerinde oturduğu sistemler
Türkiye tarafında: Yargıtay ve Danıştay karar arama, Anayasa Mahkemesi kararlar bilgi bankası, UYAP Emsal, mevzuat.gov.tr; büronun aboneliğine göre Lexpera, Kazancı, Legalbank ya da Kanunum. Büro arşivi hangi belge sisteminde duruyorsa orası (iManage, NetDocuments, SharePoint ya da yerel dosya sistemi). Çıktı, büronun kendi UDF ya da Word akışına gider. Büroda bir yapay zeka asistanı varsa akış onun yerine değil, çevresine kurulur: Harvey, CoCounsel, Lexis+ with Protégé, Legora, vLex Vincent ya da Jupytr, LegalEngine, SmartHukuk. Doğrulama kapısı o aracın çıktısından sonra durur.
LEXSAS bunların hiçbirinin bayisi değildir ve hiçbiri için sertifikalı entegrasyon iddiasında bulunmaz. Abonelik yoksa akış yalnızca ücretsiz resmî kaynaklarla çalışır ve bu sınır kapsam yazısına açıkça yazılır.
İlk hafta
- 1. gün
- Kapsam görüşmesi. Hangi dosya türlerinde araştırma yapılacağı, izin verilen kaynak listesi, imzayı atacak avukat ve tek ölçüt.
- 2. ve 3. gün
- İzin listesi kurulur ve son notların künyeleri bugünkü hâliyle sayılır. Bu sayı asıl argümandır ve odayı genellikle sessizleştiren yer orasıdır.
- 4. gün
- Doğrulama kapısı ve dört kontrol büronun kendi kaynaklarına göre yazılır; ortak okur ve düzeltir. Altın set için on beş yirmi not seçilir ve künyeleri elle doğrulanmış hâlleriyle kaydedilir.
- 5. gün
- Kapı altın set üzerinde çalıştırılır, kayıt biçimi ve doğrulama notunun metni kararlaştırılır, pilot tarihleri sabitlenir.
İlk sonuç genellikle kötüdür ve iyi haberdir: hangi kaynağın hangi künyeyi bulamadığı ilk kez görülür. Sıra her çalışmada kapsam yazısına göre belirlenir.
Çıkış şartları
Çalışma biterse büroda kalanlar, dışa aktarılabilir biçimde:
- İzin verilen kaynaklar listesi ve sürüm geçmişi
- Doğrulama kapısının tanımı ve dört kontrolün kuralları
- Altın set ve elle doğrulanmış cevapları
- Bütün doğrulama kayıtları
- İş akışının tanımı ve tasarım şartnamesi
Doğrulama kayıtları özellikle önemli: onlar bürodan çıkmaz, çünkü mesleki sorumluluğun kanıtıdır. Hem aracı hem beni geride bırakacak kadar uzun ömürlü olmaları gerekir.
Üç soru
İşaretler ve durur. Doğrulanmamış künye akıştan çıkmaz, ve ajanın benzeyen başka bir kararı yerine koyma yetkisi yoktur.
Taslak yazımı değişmez. Değişen kontroldür, çünkü artık biri hatırladığında değil, her seferinde kararın kendi metnine karşı çalışır. Not başına avukat süresi bu takasın değip değmediğini söyler ve pilot onu da sayar.
Evet, olağan hâli budur. Kapı asistanın çıktısından sonra durur ve taslağı ne üretmiş olursa olsun aynı dört kontrolü çalıştırır.
Bu akışın arkasındaki kontroller çalışma standardının 3, 4, 5 ve 6. bölümlerinde. Arka planı için yapay zeka kaynaklı atıf hataları. Büronun diğer üç akışı: dosya açılışı, büro arşivinden taslak, dosya kaydı ve müvekkil raporu. Başlamak için yazın.